fbpx

bookmark_borderZniesienie współwłasności na zgodny wniosek stron

Ostatnio byłam świadkiem takiej oto rozmowy:

  • Pani: Czy można sądownie znieść współwłasność bez obowiązku spłat na zgodny wniosek stron?
  • Pan: Po co w sądzie? Można u notariusza.
  • Pani: Można, ale opłata od wartości u notariusza wynosi 7 000 zł. Opłata w sądzie to 300 zł.

Ponieważ rozmowa na tym się skończyła, Pani pytanie pozostało bez odpowiedzi. A szkoda. Myślę, że jest to problem warty poruszenia, gdyż często współwłaściciele potrafią się porozumieć co do sposobu zniesienia współwłasności i warto, aby wiedzieli, jakie mają opcje.

Podstawowe zasady zniesienia współwłasności w postępowaniu sądowym

Możliwe są różne sposoby zniesienia współwłasności (więcej znajdziesz tutaj).

Jednakże nasz ustawodawca zdecydował, że podstawowym sposobem zniesienia współwłasności jest sposób, na który zgadzają się wszyscy współwłaściciele. Sąd jest bowiem zobowiązany do wydania postanowienia odpowiadającego treści zgodnego wniosku stron. Jedyne – choć niebagatelne – warunki, jakie przy tym stawia dotyczą tego, co wpływa na legalność wszystkich czynności prawnych.

Oznacza to, że zgodny wniosek o zniesienie współwłasności:

  • musi być zaznaczony na planie sporządzonym wg zasad obowiązujących przy oznaczaniu nieruchomości w księgach wieczystych,
  • musi być zgodny z prawem i zasadami współżycia społecznego,
  • nie może naruszać w sposób rażący interesu osób uprawnionych.

Ponadto, ustawa przewiduje pierwszeństwo zniesienia współwłasności poprzez dokonanie podziału w naturze, o ile jest to możliwe. Jest to jednak dyrektywa skierowana do sądu orzekającego w sprawie spornej. Reguła ta nie ma zastosowania, gdy wnioski stron są zgodne.

Czym jest zgodny wniosek stron o zniesienie współwłasności?

Zgodny wniosek ma miejsce jedynie wówczas, gdy uzgodnieniem uczestników objęte są wszystkie istotne w postępowaniu o zniesienie współwłasności kwestie:

  • sposób zniesienia współwłasności,
  • wysokość dopłat i warunki ich spłaty.

Kodeks cywilny nie wymaga przy tym szczególnej formy dla zgodnego wniosku, co do sposobu zniesienia współwłasności. Chodzi tu bowiem o zgodność stanowisk uczestników postępowania.

Jednak „zgodność” wniosku powinna być niewątpliwa. Sąd nie może jej domniemywać ani wywodzić z niedostatecznie jasnych oświadczeń procesowych lub zachowań w trakcie postępowania.

Tak wynika z postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2017 r., II CSK 221/16, dostępnego tutaj.

Sposoby zniesienia współwłasności na zgodny wniosek współwłaścicieli

Wiedząc już, że wszyscy współwłaściciele muszą co do zasady domaga się tego samego, czas dowiedzieć się, jakie żądania mogą formułować.

W przyjętym zgodnie podziale strony mogą wybrać jedno z następujących rozwiązań:

  • fizyczny podział rzeczy,
  • wnosić o przyznanie prawa własności do rzeczy jednej ze stron,
  • sprzedaż licytacyjną.

Jednocześnie nie jest wykluczone, aby zniesienie współwłasności odbyło się poprzez przyznanie składników majątkowych tylko jednej bądź kliku stronom bez obowiązku spłaty pozostałych współwłaścicieli. W takiej sytuacji sąd jest jednak zobowiązany zbadać przyczyny, z powodu których uczestnicy postępowania aprobują takie rozwiązanie i dokonać ich ocen w oparciu o w/w kryteria:

  • zgodności z prawem i zasadami współżycia społecznego,
  • oraz, czy nie dochodzi do naruszenia w sposób rażący interesu osób uprawnionych.

Więcej znajdziesz w uzasadnieniu do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2016 r., I CSK 702/15, dostępnego tutaj (dot. działu spadku, ale w zakresie, w jakim do działu spadku spadku stosuje się przepisy o zniesieniu współwłasności na zasadzie art. 688 k.p.c.).

Podsumowanie

Odpowiadając więc na pytanie przytoczone na początku tego wpisu uważam, że można w postępowaniu sądowym o zniesienie współwłasności sformułować zgodny wniosek o przeniesienie udziału w prawie do rzeczy na jedną ze stron bez obowiązku spłaty.

Wniosek taki należy jednak odpowiednio uzasadnić.

W przeciwnym razie istnieje obawa, że sąd nie przychyli się do takiego wniosku i trzeba będzie szukać innego rozwiązania.


Jeżeli jesteś zainteresowany poradą prawną, zapraszam do kontaktu: https://katarzynazdun.pl/kontakt/.

bookmark_borderJak się bronić przed eksmisją? – część 2

Dzisiaj wracam do ważnego tematu, jakim jest obrona lokatora w sprawie o eksmisję. Zamierzam jednak poruszyć inny niż poprzednio, szczególny rodzaj spraw o opuszczenie i opróżnienie mieszkania.

Chodzi mianowicie o art. 11 ust. 10 ustawy o ochronie praw lokatorów. W oparciu o ten przepis właściciel może żądać, aby sąd rozwiązał umowę najmu i nakazał eksmisję z lokalu, jeżeli nie ma podstaw do wypowiedzenia takiej umowy w myśl przepisów ustawy.

Ważne przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy najmu i eksmisję

Jedną z przesłanek uprawniających właściciela do zgłoszenia w/w żądania są „ważne przyczyny”. Jest to tak ogólna przesłanka, że trudno ją zdefiniować bez odnoszenia się do konkretnych przykładów. Zresztą nie jest to moją intencją w tym wpisie.

Chcę za to pokazać kilka sytuacji, które zdaniem sądów okazały się nie spełniać tego kryterium.

Tytuł prawny do innego lokalu jako ważna przyczyna rozwiązania umowy najmu i eksmisji

W sprawach, które miałam przyjemność poprowadzić, moi klienci zostali pozwani przez Miasto, ponieważ mieli tytuł prawny do innych nieruchomości. W ocenie Miasta, uprawnienia do tych innych nieruchomości miały stanowić „ważną przyczynę” uzasadniające powództwo.

Na pierwszy rzut oka taka argumentacja może się wydawać całkiem sensowna. Po co ktoś ma zajmować lokal komunalny, skoro może mieszkać gdzie indziej?

Właśnie – diabeł, jak zawsze, tkwi w szczegółach. Nie chodzi tu bowiem, o jakikolwiek tytuł prawny do jakiegokolwiek lokalu.

Tytuł prawny ma dawać lokatorowi rzeczywistą, prawną możliwość korzystania z lokalu.

Sam lokal musi być natomiast lokalem mieszkalnym i nadawać się do zamieszkania w sensie faktycznym (stan techniczny i wyposażenie).

Właśnie takie rozumowanie sądów legło u podstaw korzystnych dla moich klientów wyroków sądowych.

Sądy uznały bowiem, że nie nadają się do zamieszkania – z przyczyn faktycznych bądź prawnych – nieruchomości:

  • stanowiące współwłasność lokatora i innych osób, jeżeli pozostali współwłaściciela chcą z nich w jakiś sposób korzystać,
  • bez ogrzewania – wykorzystywane jako domy letniskowe,
  • wprawdzie ogrzewane i wyposażone w inne niezbędne instalacje, ale wykorzystywane jako domy letniskowe z uwagi na odległe położenie od miejsca zamieszkania i pracy lokatorów, którzy nie mają możliwości znalezienia pracy w miejscu położenia domu.

Sytuacja majątkowa jako ważna przyczyna rozwiązania najmu i eksmisji

W tym względzie oceny sądów w prowadzonych przeze mnie sprawach opierały się nie tylko na wycenach praw do nieruchomości.

Sądy uwzględniały też zadłużenie hipoteczne nieruchomości wchodzących do majątków lokatorów, inne długi lokatorów, bieżące dochody i koszty utrzymania lokatorów.

W odniesieniu do kosztów utrzymania lokatorów nie bez znaczenia były ich sytuacje zdrowotne, w tym organizacja i koszty leczenia.

Porozumienie co do warunków i terminu rozwiązania umowy najmu

Oprócz w/w przesłanki „ważnych powodów” właściciel mieszkania ma obowiązek udowodnić, iż próbował się z lokatorem porozumieć odnośnie rozwiązania umowy.

Porozumienie – jeżeli do niego dojdzie – będzie skuteczne, gdy swoją treścią obejmie zarówno warunki, jak i termin rozwiązania umowy najmu.

Wykazanie próby porozumienia polega zazwyczaj na okazaniu sądowi korespondencji o odpowiedniej treści kierowanej do pozwanego lokatora. Jeżeli lokator na pisma nie odpisał bądź odmówił porozumienia, właściciel ma od strony formalnej otwartą drogę do wniesienia sprawy do sądu. Chociaż, jak wynika z przytoczonych powyżej przykładów, wcale nie oznacza to dla niego sukcesu. Lokator ma więc o co powalczyć, żeby nie utracić dachu nad głową.


O tym, kiedy właściciel mieszkania może wypowiedzieć Ci umowę najmu przeczytasz tutaj: https://katarzynazdun.pl/wypowiedzenie-najmu-mieszkania-poradnik-dla-wlasciciela/.


Jeżeli jesteś zainteresowany poradą prawną, zapraszam do kontaktu: https://katarzynazdun.pl/kontakt/.

bookmark_borderJak się bronić przed eksmisją z mieszkania?

Czy skuteczna obrona przed eksmisją z mieszkania jest możliwa? Tak, pod warunkiem, że się ją umiejętnie poprowadzi.

W tym artykule zdradzę kilka wskazówek, jak się za to zabrać.

Tytuł prawny do mieszkania

Brak ważnej umowy w przedmiocie korzystania przez lokatora z mieszkania stanowi według mnie najczęstszą przyczynę postępowań sądowych o eksmisję.

Broniąc się przed eksmisją należy więc przede wszystkim podnosić wszelkie zarzuty dotyczące wadliwości wypowiedzenia takiej umowy. Zarówno odnośnie powołanej w wypowiedzeniu przesłanki uzasadniającej wypowiedzenie, jak również dochowania całej „procedury” poprzedzającej wypowiedzenie. O tym, jak prawidłowo właściciel powinien wypowiedzieć umowę przeczytasz w moim wcześniejszym wpisie: „Wypowiedzenie najmu mieszkania – poradnik dla właściciela„.

Niezależnie od powyższego, warto powoływać w sprawie wszelkie twierdzenia i dowody, z których będzie wynikać istnienie umowy uprawniającej do korzystania z lokalu. Chodzi inaczej o tzw. tytuł prawny do lokalu – prawną możliwość mieszkania w nim w związku z istnieniem jakiegoś prawa. Może tu chodzić o umowę (najem, użyczenie, użytkowanie) bądź prawo rzeczowe (najczęściej: służebność mieszkania).

Jeżeli umowa nie została sporządzona i zawarta na piśmie, to jeszcze nic straconego. W większości wypadków można bowiem umowę taką zawrzeć w dowolnej formie (czyli także ustnie), a nawet w sposób dorozumiany.

Zawarcie umowy w sposób dorozumiany

W sposób dorozumiany można zawrzeć przede wszystkim umowę najmu i użyczenia. Są to podstawowe stosunki prawne, na tle których dochodzi do spraw o eksmisję z mieszkania.

W tym wypadku można dowodzić, że umowa została skutecznie zawarta nie z uwagi na jakieś szczególne porozumienie się stron, lecz w wyniku wykonywania jej przez strony.

Powołanie się na istnienie umowy zawartej w sposób dorozumiany wymaga jednak określonej inicjatywy dowodowej strony pozwanej o eksmisję z mieszkania.

Więcej na ten temat, na przykładzie konkretnej sprawy, pisałam tutaj: „Najem mieszkania bez umowy pisemnej – ustalenie istnienia najmu przez sąd„.

Uprawnienie do najmu socjalnego lokalu

Już na samym początku postępowania warto zadbać o należytą argumentację również w tym aspekcie sprawy.

Wiem, że uzyskanie takiego uprawnienia nie jest szczytem marzeń w sprawie o eksmisję z mieszkania. Jednak jest to zawsze jakaś alternatywa na wypadek ziszczenia się czarnego scenariusza.

W dotychczasowym lokalu można bowiem mieszkać do czasu otrzymania z gminy oferty najmu socjalnego lokalu. Natomiast sam lokal socjalny zawsze jest jakimś dachem nad głową, np. na czas ubiegania się o najmem lokalu komunalnego.

Podsumowanie

W tym poście przedstawiłam część problematyki koncentrującej się wokół żądania eksmisji z tej przyczyny, że lokator nie ma tytułu prawnego do mieszkania. Niezależnie od tego, czy według twierdzeń pozwu nigdy go nie miał, czy też dlatego, że utracił ten tytuł np. w związku z wypowiedzeniem umowy przez właściciela lokalu.

W kolejnym wpisie chcę poruszyć ten temat w ujęciu spraw prowadzonych w oparciu o art. 11 ust. 10 ustawy o ochronie praw lokatorów. Na tej podstawie sąd może orzec o rozwiązaniu umowy o korzystanie z mieszkania i nakazać eksmisję lokatorów. Do opisania mam bowiem ciekawy materiał ze spraw, które miałam przyjemność z sukcesem poprowadzić.

PS.

Przy okazji tego wpisu chcę się z Tobą podzielić także bardziej osobistą refleksją.

Sprawy tzw. lokalowe, w tym o eksmisje z lokali komunalnych, były jednymi z pierwszych, jakich podejmowałam się jako „świeżo upieczony” radca prawny.

Pomagając klientom – lokatorom w sporach z miastem (właścicielem lokali) zdobyłam doświadczenie, które przekułam na publikacje, w tym komentarz do ustawy o ochronie praw lokatorów.

Dalej specjalizuję się w tym obszarze, a sprawy lokalowe zajmują szczególne miejsce w mojej praktyce zawodowej.


Jeżeli chcesz skorzystać z pomocy prawnej, skontaktuj się ze mną przez formularz kontaktowy: https://katarzynazdun.pl/kontakt/, e-mail, bądź telefonicznie (dane w zakładce: kontakt).